یوزپلنگ ایرانی، میراث ایران

93-didgah5-banner-sigma

۱) ویژگی‌ها و خصوصیات برتر و برجسته یوز که آن را متمایز می‌کنند. به شکل اختصاصی و یا در مقایسه با حیوانات مشابه. به‌ویژه مواردی که یوز در آن‌ها برترین است.

  • یوزپلنگ سریع‌ترین جاندار خشکی است. این جانور می‌تواند سرعتش را تا ۱۰۰ کیلومتر در ساعت برساند.
  • نکته شگفت‌آور دیگر در رابطه با سرعت این جانور، زمان ۰ تا ۱۰۰ آن است که تنها ۳ ثانیه است. این توانایی در مقایسه با بسیاری از ماشین‌های مسابقه‌ای که بشر تاکنون طراحی کرده است، منحصربه‌فرد بودن این جانور را نشان می‌دهد.
  • یوزپلنگ همچون ماشینی است که برای دویدن با بیشترین سرعت طراحی‌شده است. قلب و ریه این جانور به نسبت جثه‌اش بزرگ‌تر از گربه‌سانان دیگر است. مثلاً اندازه قلب این جانور سه برابر قلب شیرها است. قلب و ریه بزرگ‌تر به خون‌رسانی بهتر در زمان دویدن کمک می‌کنند. همچنین دست‌وپا و بدن کشیده و همچنین ستون فقرات ارتجاعی این جانور نیز آن را در دویدن یاری می‌کنند.
  • یوزپلنگ دو خط سیاه از گوشه چشم تا گوشه دهان خود دارد که به آن‌ها «خط اشک» گفته می‌شود. این خط‌ها همانند عینک آفتابی، در مناطق بیابانی که آفتاب فراوان است، با جذب نور، نور زیاد را کنترل کرده و باعث دید بهتر می‌شوند.
  • یوزپلنگ می‌تواند حرکت دم یک آهو را در فاصله ۵ کیلومتری خود ببیند.
  • یوزپلنگ با آن‌که گونه‌ای از گربه‌سانان است، اما مانند شیر و ببر غرش نمی‌کند. صدای یوزپلنگ بیشتر شبیه جیغ‌هایی کوتاه است.
  • در گذشته‌ها پادشاهان یوزپلنگ‌ها را اسیر و رام کرده و به‌عنوان همراه در شکار از آن‌ها استفاده می‌کردند و افرادی به نام «یوزبان» مسئول نگهداری آنان بودند. عملی که یکی از دلایل جدی کاهش جمعیت یوزپلنگ در گذشته بوده است.
  • یوزپلنگ آسیایی سومین گربه‌سان نادر دنیا است.

۲) پیامدهای مثبت حمایت از یوز و رفتار صلح‌آمیز با آن. در سطوح محلی، ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی.

  • یوزپلنگ یکی از میراث‌های طبیعی ایران است. حفاظت از آن به ما و جوامع بین‌المللی نشان می‌دهد که ما برای میراث طبیعی کشورمان ارزش قائل هستیم.
  • یوزپلنگ همچون دیگر عناصر طبیعت امانتی در نسل حاضر است که موظفیم آن را برای نسل‌های بعد محافظت کنیم. حفاظت از یوزپلنگ موجب خواهد شد فرزندان ما نیز فرصت داشتن این‌گونه ارزشمند را داشته باشند.
  • یوزپلنگ گوشت‌خوار است. گوشت‌خواران در رأس هرم غذایی قرار دارند. در معرض تهدید قرار گرفتن یک گوشت‌خوار و عدم پایداری در جمعیت آن نشانه متزلزل بودن پایه‌های زیرین هرم غذایی است. در طبیعت همه اجزا با یکدیگر در ارتباط هستند. اگر از یوزپلنگ حفاظت کنیم، در اصل به این معنی است که از گونه‌های دیگر و در کل از زیستگاه و اکوسیستم حفاظت خواهیم کرد.
  • تنوع زیستی غنی‌تر به معنای طبیعتی پایدارتر است. انسان به طبیعت خود وابسته است. حفاظت از یوزپلنگ در راستای حفاظت از تنوع زیستی موجود روی کره زمین است.
  • گونه منحصربه‌فردی مانند یوزپلنگ در ایران، می‌تواند فرصتی برای آ  کوتوریسم و حضور گردشگران داخلی و خارجی را فراهم آورد.

۳) پیامدهای منفی و تهدیدهایی که در اثر عدم حفاظت از یوز در سطوح محلی، ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی به وجود می‌آید.

  • یوزپلنگ آسیایی زمانی در بخش وسیعی از آسیا زندگی می‌کرده است؛ اما امروزه تنها در ایران باقی مانده است. در ایران نیز کمتر از ۷۰ عدد از آن باقی مانده است. اگر از این گونه حفاظت نشود، این گونه برای همیشه از روی کره زمین حذف خواهد شد.
  • اگر نسل امروز در ایران نتواند آخرین بازمانده‌های یوزپلنگ در خاک خود را حفاظت نماید، در محضر نسل آینده و جهانیان رو سیاه خواهد بود.
  • در اکوسیستم‌ها تمامی اجزای زنده (جانوران و گیاهان و …) و غیر زنده (آب، خاک و …) با یکدیگر رابطه‌های بی‌شماری دارند. انسان نیز یکی از همین اجزاست. دانش انسان بسیار محدود است و تاکنون تنها بخش کوچکی از گونه‌ها و رابطه‌های موجود در اکوسیستم‌ها را شناخته است. با حذف هرگونه با پیامدهایی مواجه خواهیم شد که پیش از آن نمی‌دانستیم و برای همیشه یک منبع مطالعاتی مهم برای شناخت جهان را از دست خواهیم داد.